Pedagogische ruimte
Zoeken zonder onmiddellijk te weten
Een verbeelding van wat in mijn onderzoek zichtbaar werdRuimte van Zoeken
Zoeken zonder onmiddellijk te weten
Soms begint leren niet met richting, maar met het verdragen dat die richting nog niet helder is.
Studenten beschreven het zoeken als een dubbelzinnige ruimte. Zij wilden vrijheid om een eigen weg te vinden, maar raakten tegelijk onzeker wanneer niet duidelijk was wat goed genoeg was. Vragen als “is dit goed?” en “wat wilt u precies zien?” waren daarom niet alleen vragen om een antwoord. Ze maakten zichtbaar hoe lastig het is om verantwoordelijkheid te nemen wanneer de criteria wel aanwezig zijn, maar de betekenis nog niet van jezelf is geworden.
Zoeken wordt pedagogisch wanneer onzekerheid niet direct wordt gerepareerd, maar ook niet wordt genegeerd.
Het model maakt zichtbaar wat in taal alleen gemakkelijk verborgen blijft.
Tijdelijke verbeelding
Hier komt het eigen LEGO-model van deze ruimte. Totdat het model is gebouwd, blijft de complete school zichtbaar als samenhangend onderzoekslandschap.Wat het LEGO-model zichtbaar maakt
De route ligt nog niet vast. Studenten bewegen verschillend door dezelfde ruimte.
Het model verbeeldt een ruimte waarin nog geen eenduidige richting bestaat. Sommige studenten bewegen naar voren, anderen blijven staan, keren terug of zoeken aansluiting bij elkaar. De docent staat niet meer vóór de groep, maar beweegt ertussen. Daardoor ontstaat nabijheid, maar ook de vraag hoeveel richting nog nodig is.
De openheid in het model is niet vanzelfsprekend bevrijdend. Voor de ene student betekent zij ruimte om een eigen route te vinden. Voor de andere student wordt zichtbaar hoe moeilijk het is om te bepalen wat ertoe doet wanneer verwachtingen niet volledig vastliggen.
Dit model toont zoeken niet als een tussenfase die zo snel mogelijk voorbij moet zijn. Het maakt zichtbaar dat professioneel worden ook vraagt om onzekerheid te verdragen, terwijl iemand nabij genoeg blijft om opnieuw richting te kunnen vinden.
Denkerstemmen die mijn analyse verdiepen en mijn blik blijven bevragen.
Leermeesters die met mij meelopen
Leermeesters die in deze ruimte met mij meelopen
Geen theorieblok, maar sporen van denkers die mij hielpen anders te kijken naar wat in deze ruimte zichtbaar werd.
Wat de student ervaart
Ik wil zelf kiezen, maar ik wil niet verdwalen.
- Ik zoek naar wat van mijzelf is en wat van de opdracht komt.
- Ik wil weten of mijn keuze verdedigbaar is.
- Ik ervaar openheid soms als ruimte en soms als onduidelijkheid.
- Ik vergelijk mijn route met die van anderen.
- Ik heb tijd nodig om taal te vinden voor wat ik nog niet begrijp.
Wat deze ruimte van de docent vraagt
Niet te snel antwoorden, wel beschikbaar blijven.
- Een vraag laten bestaan zonder de student aan zijn lot over te laten.
- Houvast bieden die het denken opent in plaats van vervangt.
- Niet iedere stilte invullen met een voorbeeld of stappenplan.
- Onzekerheid leren onderscheiden van daadwerkelijke uitval.
- Teruggeven wat zichtbaar wordt zonder de betekenis al vast te leggen.
De pedagogische beweging
Van antwoord geven naar het zoeken leren dragen.
De docent verdwijnt niet uit beeld, maar verandert van positie. Niet degene die de route voorschrijft, wel degene die helpt vertragen, onderscheid maken en opnieuw kijken. Zoeken krijgt daardoor een bedding waarin een student kan experimenteren zonder dat iedere onzekerheid onmiddellijk als tekort wordt gelezen.
Uit mijn analyse
De vraag om duidelijkheid bleek niet het tegenovergestelde van autonomie.
In mijn analyse werd zichtbaar dat studenten vaak om structuur vroegen omdat zij verantwoordelijkheid wilden nemen, maar nog niet konden overzien waarop zij hun keuze moesten baseren. Wanneer iedere vraag direct werd beantwoord, nam de onzekerheid tijdelijk af, maar verschoof het eigenaarschap gemakkelijk terug naar de docent. Wanneer er alleen openheid werd geboden, kon diezelfde ruimte als verlatenheid worden ervaren.
Een vraag om mee te nemen